നോക്കിക്കേ, അവളുടെ ഒരഹങ്കാരം! ഭർത്താവിന്റെ അമ്മ മുഖത്തുനോക്കി സംസാരിക്കുമ്പോൾ വാതിൽ വലിച്ചടച്ചു പോകുന്നു. നല്ല തറവാട്ടു മര്യാദ!” ജാനകിയമ്മ….

അടുക്കളയിൽ നിന്നും പാത്രങ്ങൾ വലിച്ചെറിയുന്ന ശബ്ദത്തോടൊപ്പമാണ് ജാനകിയമ്മയുടെ ഈ വിലാപം പുറത്തേക്ക് വന്നത്.

“എന്നെ കൊന്നേച്ചിട്ട് നീ ആ പെണ്ണിന്റെ കൂടെ സുഖമായിട്ട് ജീവിക്ക് ആദർശേ! നിനക്കിപ്പോ ഈ പെറ്റ തള്ളയേക്കാൾ വലുത് ഇന്നലെ പടി കടന്നു വന്നവളാ…”

ഹാളിലെ സോഫയിൽ തലയിൽ കൈയും വെച്ചിരുന്ന ആദർശ് ഒരു ദീർഘശ്വാസം വിട്ടു. ഈ വീടിന്റെ നാലു ചുവരുകൾക്കുള്ളിൽ ഈ വാചകവും ഇതേ ഈണവും അവൻ കേൾക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ട് കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ ആറുമാസമായി. അതായത്, അവന്റെയും അഞ്ജനയുടെയും കല്യാണം കഴിഞ്ഞതിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം മുതൽ.

“അമ്മേ, ദയവുചെയ്ത് രാവിലെ തന്നെ തുടങ്ങല്ലേ… ഓഫീസിൽ പോകാൻ ഇറങ്ങുന്ന നേരത്താണോ ഈ വഴക്ക്?” ആദർശ് അടുക്കളയിലേക്ക് നടന്നു ചെന്നു.

അവിടെ സിങ്കിന്റെ വശത്ത് കൈയും കെട്ടി, കണ്ണുകളിൽ കനലുമായി നിൽക്കുകയാണ് അഞ്ജന. നിലത്ത് ഒരു സ്റ്റീൽ പാത്രം കിടന്നുരുളുന്നുണ്ട്. ജാനകിയമ്മ ഗ്യാസ് സ്റ്റൗവിന്റെ ചുവട്ടിൽ നിന്ന് ദേഷ്യം കൊണ്ട് വിറക്കുകയാണ്.

“ഞാൻ തുടങ്ങിയതാണല്ലേ?” ജാനകിയമ്മ മകനെ നോക്കി കൈ മലർത്തി. “നീ നിന്റെ കെട്ടിയോളോട് ചോദിക്ക്. ഞാൻ രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് കഞ്ഞി വെക്കാൻ നോക്കുമ്പോൾ പറയുവാ, അവൾക്ക് പുട്ടും കടലയും വേണമെന്ന്. ഈ പ്രായത്തിൽ എനിക്ക് രാവിലെ തന്നെ രണ്ട് കൂട്ടം ഉണ്ടാക്കാൻ വയ്യ എന്ന് പറഞ്ഞത് ഒരു തെറ്റാണോ ആദർശേ? ഉടനെ വന്നു മറുപടി, ‘അമ്മ ഉണ്ടാക്കണ്ട, ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിക്കോളാം, പക്ഷേ അടുക്കളയിൽ ആരും കയറരുത്’ എന്ന്. ഇതെന്താ ഇവളുടെ തറവാട്ടു വകയാണോ ഈ അടുക്കള?”

അഞ്ജന പെട്ടെന്ന് ഇടപെട്ടു, “അമ്മേ, ഞാൻ അങ്ങനെയല്ല പറഞ്ഞത്. അമ്മയ്ക്ക് വയ്യെങ്കിൽ അമ്മ പോയി വിശ്രമിച്ചോളൂ, എനിക്ക് വേണ്ടത് ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിക്കോളാം, അമ്മ അതിൽ ഇടപെടേണ്ട എന്നാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്. അതിനെ വളച്ചൊടിച്ച് ഇങ്ങനെ ഉണ്ടാക്കി പറയാൻ അമ്മയ്ക്ക് പ്രത്യേക കഴിവ് തന്നെയുണ്ട്!”

“കണ്ടോടാ… നിന്റെ മുന്നിൽ വെച്ചാണ് അവൾ എന്നെ കളിയാക്കുന്നത്!” ജാനകിയമ്മ നെഞ്ചത്ത് കൈവെച്ചു. “എനിക്ക് വയസ്സായി എന്നൊരു ബഹുമാനം പോലുമില്ല. നീ ഇതൊക്കെ കേട്ടുകൊണ്ട് മിണ്ടാതെ നിൽക്കുകയാണല്ലോ?”

“അഞ്ജനാ… നീ ഒന്ന് അടങ്ങ്. അമ്മേ, അമ്മയും ഒന്ന് നിർത്തൂ,” ആദർശ് രണ്ടുപേരുടെയും നടുവിൽ നിന്നു. അവന്റെ തല പുകയുകയായിരുന്നു.

“ഞാൻ എന്തിന് അടങ്ങണം ആദർശേട്ടാ?” അഞ്ജനയുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു. “രാവിലെ എഴുന്നേറ്റത് മുതൽ ഞാൻ കേൾക്കുന്നതാ ഈ കുറ്റപ്പെടുത്തൽ. ഞാൻ ഉണ്ടാക്കുന്ന കറിക്ക് ഉപ്പില്ല, ഞാൻ പെരുമാറുന്നത് ശരിയല്ല, എന്റെ വീട്ടുകാർ എന്നെ ഒന്നും പഠിപ്പിച്ചിട്ടില്ല… ഇതാണോ ഞാൻ ദിവസവും കേൾക്കേണ്ടത്? എനിക്കും മനുഷ്യനാണെന്ന ബോധമുണ്ട്.”

അവൾ അവിടെ നിന്നും വേഗത്തിൽ കിടപ്പുമുറിയിലേക്ക് നടന്നുപോയി, വാതിൽ ശക്തിയായി അടച്ചു.

“നോക്കിക്കേ, അവളുടെ ഒരഹങ്കാരം! ഭർത്താവിന്റെ അമ്മ മുഖത്തുനോക്കി സംസാരിക്കുമ്പോൾ വാതിൽ വലിച്ചടച്ചു പോകുന്നു. നല്ല തറവാട്ടു മര്യാദ!” ജാനകിയമ്മ വീണ്ടും പിറുപിറുത്തു.

ആദർശ് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. അവൻ പതുക്കെ ഡൈനിങ് ടേബിളിനടുത്തേക്ക് നടന്നു. ചായ കുടിക്കാൻ പോലും അവന് തോന്നിയില്ല. മുപ്പതു വയസ്സുള്ള, ഒരു പ്രമുഖ കമ്പനിയിൽ പ്രൊജക്റ്റ് മാനേജരായ ആദർശ് ഇന്ന് സ്വന്തം വീട്ടിൽ വെറുമൊരു നിസ്സഹായനായ കാണിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

ആദർശിന്റെയും അഞ്ജനയുടെയും പ്രണയവിവാഹമായിരുന്നില്ല. വീട്ടുകാർ ആലോചിച്ചുറപ്പിച്ച കല്യാണം. അഞ്ജന നഗരത്തിൽ വളർന്ന, ആധുനിക ചിന്താഗതിയുള്ള, ഒരു സ്വകാര്യ ബാങ്കിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന പെൺകുട്ടിയാണ്. ജാനകിയമ്മയാകട്ടെ, ഗ്രാമീണ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വന്ന്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം മകനെ മാത്രം ലോകം എന്ന്
കണ്ടു വളർത്തിയ ഒരു സാധാരണ അമ്മയും.

കല്യാണത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ രണ്ടാഴ്ച കാര്യങ്ങൾ വളരെ ശാന്തമായിരുന്നു. എന്നാൽ അഞ്ജന ലീവ് കഴിഞ്ഞ് ഓഫീസിൽ പോകാൻ തുടങ്ങിയതോടെയാണ് പ്രശ്നങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ടത്.

ഒരു ദിവസം വൈകുന്നേരം ആദർശ് ഓഫീസിൽ നിന്നെത്തുമ്പോൾ വീട് നിശ്ശബ്ദമായിരുന്നു. ജാനകിയമ്മ ഉമ്മറത്തെ തിണ്ണയിൽ ഇരിക്കുന്നുണ്ട്, മുഖം കറുത്തിരിക്കുന്നു.

“എന്താ അമ്മേ, ചായ കുടിച്ചില്ലേ? അഞ്ജന എവിടെ?” ആദർശ് ചോദിച്ചു.

“നിന്റെ ഭാര്യ റൂമിലുണ്ട്. അവൾക്ക് ഓഫീസിൽ ഭയങ്കര ജോലിയായിരുന്നു പോലും. വന്നു കയറിയപ്പോഴേ റൂമിൽ കയറി കിടന്നു. ഞാനിവിടെ ഉച്ചയ്ക്ക് വെച്ച ചോറുണ്ണാതെ ഇരിക്കുവാ,” ജാനകിയമ്മ പരിഭവത്തോടെ പറഞ്ഞു.

ആദർശ് മുറിയിലേക്ക് ചെന്നപ്പോൾ അഞ്ജന ബെഡിൽ തലയ്ക്ക് കൈയും കൊടുത്ത് കിടക്കുകയായിരുന്നു.

“അഞ്ജനാ… എന്താ പറ്റിയേ? അമ്മയ്ക്ക് ചായ ഒന്നും കൊടുത്തില്ലേ?” ആദർശ് പതുക്കെ ചോദിച്ചു.

അഞ്ജന ചാടിയെഴുന്നേറ്റു, “ആദർശേട്ടാ, ഞാൻ വന്നിട്ട് പത്തു മിനിറ്റേ ആയുള്ളൂ. ഇന്ന് ബാങ്കിൽ ക്ലോസിങ് ആയതുകൊണ്ട് ശ്വാസം വിടാൻ സമയം കിട്ടിയിട്ടില്ല. ബസ്സിൽ തൂങ്ങിപ്പിടിച്ചു വന്ന എനിക്ക് ഒരു ഗ്ലാസ് വെള്ളം തരാൻ ഇവിടെ ആരുമില്ല. ഞാൻ വന്നു കയറിയപ്പോഴേ അമ്മ ചോദിക്കുകയാ, ‘രാത്രിയിലേക്ക് എന്താ ഉണ്ടാക്കുന്നത്’ എന്ന്. എനിക്ക് വയ്യ എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അമ്മ മുഖം വീർപ്പിച്ചു പോയി ഇരുന്നു. എനിക്കും ശരീരമല്ലേ ഉള്ളത്, യന്ത്രമല്ലല്ലോ?”

ആദർശ് അഞ്ജനയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, “ശരി, നീ സാരമാക്കേണ്ട. അമ്മയ്ക്ക് പ്രായമായതിന്റെ കുറവുകളുണ്ട്. ഞാൻ ചായ ഉണ്ടാക്കാം.”

അവൻ അടുക്കളയിലേക്ക് നടക്കുമ്പോൾ ജാനകിയമ്മ പുറകിൽ വന്നു നിന്നു, “നീ എന്തിനാടാ അടുക്കളയിൽ കയറുന്നത്? പകൽ മുഴുവൻ പണിയെടുത്തു വരുന്നവനാ നീ. അവൾക്ക് ഒരു ചായ ഇട്ടു തന്നാൽ എന്താ? പെണ്ണുങ്ങൾ വീട്ടിലുണ്ടാകുമ്പോൾ പുരുഷന്മാർ അടുക്കളയിൽ കയറുന്നത് ഈ കുടുംബത്തിൽ ഇതുവരെയില്ലാത്ത പതിവാ.”

“അമ്മേ, അവൾക്കും ജോലി ഉണ്ടല്ലോ,” ആദർശ് പതുക്കെ പറഞ്ഞു.

“അതിന് ജോലി ഉള്ള ഒരേയൊരു പെണ്ണ് ഇവളാണോ? ഞാനും പണ്ട് റബ്ബർ തോട്ടത്തിൽ പണിക്ക് പോയിട്ടാ നിന്നെ വളർത്തിയത്. അപ്പോഴൊക്കെ നിന്റെ അച്ഛന് കൃത്യസമയത്ത് ഞാൻ കാപ്പിയും പലഹാരവും വെച്ചു കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോഴത്തെ പിള്ളേർക്ക് മടിയാ, അതിന് ഓരോ കാരണങ്ങൾ പറയും,” ജാനകിയമ്മ വിട്ടുകൊടുത്തില്ല.

ഇത്തരത്തിലുള്ള ചെറിയ ചെറിയ തർക്കങ്ങളാണ് പിന്നീട് വലിയ യുദ്ധങ്ങളായി മാറിയത്.

ഒരു ശനിയാഴ്ച ദിവസം. ആദർശിന് അന്ന് അവധിയായിരുന്നു. കുറച്ചു നേരം സമാധാനമായി ഉറങ്ങാം എന്ന് കരുതിയെങ്കിലും രാവിലെ ഏഴു മണിക്ക് തന്നെ അമ്മ മുറിയുടെ വാതിലിൽ മുട്ടി.

“ആദർശേ, എഴുന്നേറ്റേ… ഇന്ന് അമ്പലത്തിൽ പോണം. ദാ ഈ ലിസ്റ്റ് നോക്കി സാധനങ്ങൾ വാങ്ങി വാ,” ജാനകിയമ്മ പറഞ്ഞു.

ആദർശ് കണ്ണ് തിരുമ്മി എഴുന്നേറ്റു വന്ന് ലിസ്റ്റ് വാങ്ങി. അപ്പോഴേക്കും അഞ്ജനയും ഉണർന്നിരുന്നു.

“ആദർശേട്ടാ, ഇന്ന് നമ്മൾ മാളിൽ പോകാം എന്ന് പറഞ്ഞതല്ലേ? എനിക്ക് കുറച്ചു ഡ്രസ്സുകൾ എടുക്കാനുണ്ട്, പിന്നെ അടുത്ത ആഴ്ച എന്റെ ഫ്രണ്ടിന്റെ ബർത്ത്ഡേ പാർട്ടി ഉണ്ട്,” അഞ്ജന ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.

ഇത് കേട്ടതും ജാനകിയമ്മയുടെ മുഖം മാറി, “മാളിൽ പോകാനോ? ഈ ശനിയാഴ്ചയെങ്കിലും ഇവനൊന്ന് വീട്ടിലിരിക്കട്ടെ മോളേ. ആഴ്ചയിൽ ആറു ദിവസവും വണ്ടിയോടിച്ചു പോകുന്നതാ. അവന് വിശ്രമം വേണ്ടേ? നിനക്ക് എപ്പോഴും നടക്കാനും പണം ചിലവാക്കാനും മാത്രമേ അറിയൂ.”

“അമ്മേ, ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം ശമ്പളം കൊണ്ടാണ് ഡ്രസ്സ് എടുക്കുന്നത്. അല്ലാതെ ആദർശേട്ടന്റെ കാശുകൊണ്ടല്ല,” അഞ്ജനയുടെ മറുപടി അല്പം കടുപ്പമുള്ളതായിരുന്നു.

“കേട്ടോടാ അവൾ പറഞ്ഞത്? അവൾക്ക് സ്വന്തം ശമ്പളം ഉള്ളതുകൊണ്ട് ഭർത്താവിനെയും കുടുംബത്തെയും വിലയില്ലെന്നാണ് പറയുന്നത്. നീ ഇതിനൊന്നും മറുപടി പറയുന്നില്ലേ?” ജാനകിയമ്മ ആദർശിന്റെ കൈയിൽ പിടിച്ചു.

“അമ്മേ, ഞാൻ അങ്ങനെയല്ല ഉദ്ദേശിച്ചത്…” അഞ്ജന വിശദീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ജാനകിയമ്മ കേൾക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. അവർ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് മുറിയിലേക്ക് പോയി.

അന്ന് വൈകുന്നേരം ആദർശ് അഞ്ജനയുമായി സംസാരിക്കാൻ മുറിയിൽ ചെന്നപ്പോൾ അവൾ പൊട്ടിത്തെറിച്ചു.

“എനിക്ക് ഈ വീട്ടിൽ ജീവിക്കാൻ പറ്റുമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല ആദർശേട്ടാ. നിങ്ങളുടെ അമ്മയ്ക്ക് ഞാൻ എന്ത് ചെയ്താലും കുറ്റമാണ്. ഞാൻ ഇടുന്ന വസ്ത്രം ശരിയല്ല, ഞാൻ സംസാരിക്കുന്ന രീതി ശരിയല്ല. കഴിഞ്ഞ ദിവസം ഞാൻ ജീൻസും ടോപ്പും ഇട്ട് ഓഫീസിൽ പോകാൻ ഇറങ്ങിയപ്പോൾ അമ്മ അയൽപക്കത്തെ ശാരദമ്മയോട് പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു, ‘ഇപ്പോഴത്തെ പെണ്ണുങ്ങൾക്ക് അടക്കവും ഒതുക്കവുമില്ല’ എന്ന്. എന്നെ അപമാനിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് അമ്മ അത് പറഞ്ഞത്.”

“അഞ്ജനാ, അമ്മ പണ്ടത്തെ ആളല്ലേ, അവർക്ക് ഇതൊന്നും കണ്ട് ശീലമില്ല. നീ അതങ്ങ് വിട്ടേക്ക്,” ആദർശ് അവളെ ചേർത്തുപിടിക്കാൻ നോക്കി.

“ഞാൻ എങ്ങനെ വിടും? എനിക്ക് എന്റെ വ്യക്തിത്വം പണയം വെക്കാൻ പറ്റില്ല. പിന്നെ മറ്റൊന്ന്, നമ്മൾ തമ്മിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ പോലും അമ്മ വന്ന് വാതിലിനടുത്ത് നിൽക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. നമുക്ക് ഒരു പ്രൈവസി പോലുമില്ലേ ഈ വീട്ടിൽ? നമ്മൾ എവിടെയെങ്കിലും മാറിത്താമസിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്.”

‘മാറിത്താമസിക്കുക’ എന്ന വാക്ക് കേട്ടതും ആദർശിന്റെ നെഞ്ച് പിടഞ്ഞു. അച്ഛൻ മരിച്ചതിനു ശേഷം അമ്മ അവനെ എത്ര കഷ്ടപ്പെട്ടാണ് വളർത്തിയത്. ആ അമ്മയെ തനിച്ചാക്കി മാറിത്താമസിക്കുന്നത് അവന് ചിന്തിക്കാൻ പോലും കഴിയില്ലായിരുന്നു.

അതേസമയം, രാത്രി അഞ്ജന ഉറങ്ങിയതിനു ശേഷം വെള്ളം കുടിക്കാൻ അടുക്കളയിൽ പോയ ആദർശിനെ ജാനകിയമ്മ വിളിച്ചു. അവർ ഉമ്മറത്തെ കട്ടിലിൽ ഇരിക്കുകയായിരുന്നു.

“ആദർശേ, നീ ഇങ്ങോട്ട് വന്നേ…” ജാനകിയമ്മയുടെ ശബ്ദം ദയനീയമായിരുന്നു.

അവൻ ചെന്ന് അമ്മയുടെ അരികിൽ ഇരുന്നു.

“എന്താ അമ്മേ ഉറങ്ങിയില്ലേ?”

“എനിക്ക് എങ്ങനെ ഉറക്കം വരും മകനേ? ഞാൻ നിന്നെ പ്രസവിച്ചു വളർത്തിയത് ഇതിനാണോ? നീ അവൾ പറയുന്നത് കേട്ട് എന്നെ വല്ല വൃദ്ധസദനത്തിലും തള്ളാൻ നടക്കുവാണല്ലേ?” ജാനകിയമ്മയുടെ കണ്ണിൽ നിന്ന് കണ്ണീർ ഒഴുക്കി.

“അമ്മേ, എന്തൊക്കെയാ ഈ പറയുന്നത്? ആരാ അങ്ങനെയൊക്കെ പറഞ്ഞത്?”

“അവൾ പറയും! എനിക്ക് അറിയാം. അവൾ നിന്നെ എന്നിൽ നിന്ന് അകറ്റാൻ നോക്കുകയാ. ഇന്ന് വൈകുന്നേരം നിങ്ങൾ മുറിയിൽ ഇരുന്ന് രഹസ്യം പറയുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു. അവൾക്ക് എന്നെ ഈ വീട്ടിൽ നിന്നു ഒഴിവാക്കണം. നീ അവളുടെ വാക്ക് കേട്ട് എന്നെ വഴിയിലുപേക്ഷിക്കരുത്. നിന്റെ അച്ഛൻ മരിച്ചപ്പോൾ എന്റെ വീട്ടുകാർ എന്നെ വേറെ കല്യാണം കഴിപ്പിക്കാൻ നോക്കിയതാ, പക്ഷേ എന്റെ മോന് ഒരു രണ്ടാനച്ഛന്റെ തല്ല് കിട്ടരുത് എന്ന് കരുതി ഞാൻ ജീവിച്ചു. ഇന്ന് നീ ഒരു പെണ്ണ് വന്നപ്പോൾ എന്നെ മറന്നു…” ജാനകിയമ്മ വിതുമ്പി.

ആദർശ് അമ്മയെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു, “അമ്മേ, അങ്ങനെയൊന്നും ഒരിക്കലും സംഭവിക്കില്ല. അമ്മയെ വിട്ട് ഞാൻ എങ്ങോട്ടും പോകില്ല.”

ആ രാത്രി ആദർശിന് ഉറങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഒരു വശത്ത് തനിക്ക് വേണ്ടി ജീവിതം മാറ്റിവെച്ച അമ്മ. മറുവശത്ത് തന്റെ ജീവിതപങ്കാളിയായി വന്ന്, സ്വന്തം സ്വാതന്ത്ര്യവും സന്തോഷവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭാര്യ. രണ്ടുപേരുടെയും ഭാഗത്ത് ന്യായങ്ങളുണ്ട്, എന്നാൽ രണ്ടുപേരും പരസ്പരം മനസ്സിലാക്കാൻ തയ്യാറല്ല. ഇതിനിടയിൽ കിടന്ന് അരയുന്നത് അവൻ മാത്രമാണ്.

അടുത്ത കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾ വീടിനുള്ളിൽ ഒരു തരം ശീതയുദ്ധമായിരുന്നു. ആരും ആരോടും അധികം സംസാരിച്ചില്ല. എന്നാൽ ഈ ശാന്തത വലിയൊരു കൊടുങ്കാറ്റിന് മുന്നോടിയായിരുന്നു എന്ന് ആദർശ് അറിഞ്ഞില്ല.

അതൊരു ഞായറാഴ്ചയായിരുന്നു. വീട്ടിൽ എല്ലാവരും ഉള്ള ദിവസം. ഉച്ചയ്ക്ക് നല്ല നാടൻ കോഴിക്കറിയും ചോറും ഉണ്ടാക്കാൻ ജാനകിയമ്മ തീരുമാനിച്ചു. അഞ്ജനയും അടുക്കളയിൽ സഹായിക്കാൻ ചെന്നു.

“അമ്മേ, ചിക്കൻ ഞാൻ മസാല പുരട്ടി വെക്കാം. ഞങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ ഇഞ്ചി-വെളുത്തുള്ളി പേസ്റ്റ് കുറച്ചു കൂടുതൽ ചേർക്കാറുണ്ട്, നല്ല ടേസ്റ്റ് ആയിരിക്കും,” അഞ്ജന പറഞ്ഞു.

“വേണ്ട മോളേ, നിന്റെ വീട്ടിലെ രീതിയല്ല ഈ വീട്ടിൽ. ഇവിടെ ഞാൻ വെക്കുന്നതാണ് എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടം. ആദർശിന് കുരുമുളക് കൂടുതൽ ഇടുന്നതാ ഇഷ്ടം, നീ അതിൽ കൈവെക്കേണ്ട,” ജാനകിയമ്മ അല്പം കടുപ്പത്തിൽ പറഞ്ഞു.

“അമ്മേ, ഞാൻ ജസ്റ്റ് ഒരു സജഷൻ പറഞ്ഞതല്ലേ? അതിന് എന്തിനാ എപ്പോഴും എന്റെ വീടിനെ കുറ്റം പറയുന്നത്? എന്റെ വീട്ടിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭക്ഷണത്തിനൊന്നും ഒരു കുഴപ്പവുമില്ല,” അഞ്ജനയ്ക്ക് ദേഷ്യം വന്നു.

“നിന്റെ വീട്ടിൽ വലിയ ആൾക്കാരായിരിക്കാം. പക്ഷേ ഇത് എന്റെ വീടാണ്. ഇവിടെ എന്റെ നിയമങ്ങളാണ്,” ജാനകിയമ്മയും ശബ്ദമുയർത്തി.

തർക്കം മൂത്തു. ഹാളിലിരുന്ന് ലാപ്‌ടോപ്പിൽ ജോലി ചെയ്യുകയായിരുന്ന ആദർശ് ശബ്ദം കേട്ടാണ് അടുക്കളയിലേക്ക് ഓടിയെത്തിയത്.

“എന്താ ഇവിടെ? രണ്ട് പേരും ഒന്ന് നിർത്തുന്നുണ്ടോ?” ആദർശ് നിലവിളിച്ചു.

“നീ കേട്ടോടാ… ഇവൾ പറയുകയാണ് ഞാൻ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭക്ഷണത്തിന് രുചിയില്ലെന്ന്. ഇവളുടെ വീട്ടിലെ വലിയ പാചകക്കാരെപ്പോലെ ഞാൻ ഉണ്ടാക്കണമത്രേ!” ജാനകിയമ്മ പറഞ്ഞു.

“ഞാൻ അങ്ങനെയല്ല പറഞ്ഞത് ആദർശേട്ടാ! അമ്മ എപ്പോഴും എന്നെയും എന്റെ വീട്ടുകാരെയും താഴ്ത്തിക്കെട്ടുകയാണ്. ഞാൻ ഈ വീട്ടിൽ ഒരു വേലക്കാരിയെപ്പോലെ ജീവിക്കണമെന്നാണ് അമ്മ വിചാരിക്കുന്നത്. ഒരു കാര്യത്തിലും എനിക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യമില്ല,” അഞ്ജന കരഞ്ഞു.

“നിനക്ക് എന്താടി കുറവ്? എന്റെ മോൻ നിന്നെ പൊന്നുപോലെ നോക്കുന്നില്ലേ? പിന്നെന്താ ഇത്ര അഹങ്കാരം?” ജാനകിയമ്മ ചോദിച്ചു.

“അമ്മേ! അഞ്ജനാ! പ്ലീസ്…” ആദർശ് തലയ്ക്ക് കൈവെച്ചു നിലത്തിരുന്നുപോയി. അവൻ ശരിക്കും തകർന്നുപോയിരുന്നു. “എനിക്ക് ജീവിക്കാൻ വയ്യ… നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും കൂടി എന്നെ ഭ്രാന്ത് പിടിപ്പിക്കുകയാണ്.”

ആദർശ് എഴുന്നേറ്റ് തന്റെ ബൈക്കിന്റെ താക്കോലുമെടുത്ത് പുറത്തേക്ക് പോയി. അവൻ വണ്ടി വേഗത്തിൽ ഓടിച്ചു. എങ്ങോട്ടെന്നില്ലാതെ അവൻ യാത്ര ചെയ്തു. അവന്റെ മനസ്സിൽ അമ്മയുടെ കരച്ചിലും അഞ്ജനയുടെ ആക്രോശങ്ങളും മാറിമാറി മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

നഗരപ്രാന്തത്തിലുള്ള ഒരു ചെറിയ കായൽത്തീരത്ത് അവൻ വണ്ടി ഒതുക്കി. അവിടെ ഒരു കല്ലിലിരുന്ന് അവൻ ദീർഘമായി ശ്വാസമടുത്തു. ഓഫീസിലെ വർക്ക് പ്രഷർ, ടാർഗെറ്റുകൾ, അതിന്റെ കൂടെ വീട്ടിലെ ഈ സമാധാനക്കേട്. ഒന്നിനും ഒരു പരിഹാരവുമില്ലേ?

അവൻ ആലോചിച്ചു. താൻ എവിടെയാണ് പരാജയപ്പെട്ടത്? ഒരു നല്ല മകനാകാനോ അതോ നല്ലൊരു ഭർത്താവാകാനോ? രണ്ടുപേരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ രണ്ടുപേർക്കും താൻ ശത്രുവായി മാറി. ഈ പ്രശ്നം ഇങ്ങനെ തുടർന്നാൽ തന്റെ ദാമ്പത്യവും തകരും, അമ്മയുടെ ആരോഗ്യവും മോശമാകും. ഇതിനൊരു ശാശ്വത പരിഹാരം കണ്ടേ തീരൂ.

രാത്രി എട്ടുമണിയായപ്പോഴാണ് ആദർശ് തിരികെ വീട്ടിലെത്തിയത്. വീട് നിശ്ശബ്ദമായിരുന്നു. സാധാരണയായി ഹാളിൽ ടിവി ഓൺ ആയിരിക്കാറുള്ളതാണ്, എന്നാൽ ഇന്ന് ഇരുട്ടായിരുന്നു.

അവൻ അകത്തേക്ക് കയറി ലൈറ്റ് ഇട്ടു. ജാനകിയമ്മ സോഫയുടെ ഒരു കോണിൽ ഇരിക്കുന്നുണ്ട്. അവരുടെ കണ്ണുകൾ വീർത്തിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. അഞ്ജന ഡൈനിങ് ടേബിളിനടുത്ത് തല താഴ്ത്തി ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. രണ്ടുപേരും ആദർശ് വരുന്നത് കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് വ്യക്തം.

ആദർശ് ബാഗ് മേശപ്പുറത്ത് വെച്ചു. അവൻ രണ്ടുപേരുടെയും മുഖത്തേക്ക് മാറിമാറി നോക്കി. അവന്റെ മുഖത്ത് എപ്പോഴത്തെയും പോലെ ദയനീയതയോ ഭയമോ ഇല്ലായിരുന്നു. പകരം കടുത്ത ഒരു ശാന്തതയായിരുന്നു.

“രണ്ടുപേരും ഇങ്ങോട്ട് വന്ന് ഇരുക്ക്. എനിക്ക് കുറച്ചു കാര്യങ്ങൾ സംസാരിക്കാനുണ്ട്,” ആദർശ് ഗൗരവത്തിൽ പറഞ്ഞു.

ജാനകിയമ്മയും അഞ്ജനയും പരസ്പരം നോക്കിയതിനു ശേഷം ആദർശിന് മുന്നിലുള്ള കസേരകളിൽ വന്നിരുന്നു.

“ഞാൻ പറയുന്നത് രണ്ടുപേരും ഇടയ്ക്ക് കയറാതെ പൂർണ്ണമായി കേൾക്കണം,” ആദർശ് തുടങ്ങി.

“അമ്മേ…” അവൻ ജാനകിയമ്മയുടെ കൈകളിൽ പിടിച്ചു. “അമ്മ എന്നെ എത്ര കഷ്ടപ്പെട്ടാണ് വളർത്തിയത് എന്ന് എനിക്ക് നന്നായി അറിയാം. അമ്മയുടെ ജീവിതം എനിക്ക് വേണ്ടിയാണ് ജീവിച്ചു തീർത്തത്. അതിനോടുള്ള നന്ദിയും കടപ്പാടും എന്റെ ഈ ജീവനുള്ളിടത്തോളം കാലം ഉണ്ടാകും. അമ്മയെ ഉപേക്ഷിച്ചു പോകാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.”

ജാനകിയമ്മയുടെ മുഖത്ത് നേരിയൊരു ആശ്വാസം മിന്നിമറഞ്ഞു.

“പക്ഷേ അമ്മേ…” ആദർശ് തുടർന്നു, “അമ്മ ഒരു കാര്യം മനസ്സിലാക്കണം. അഞ്ജന ഈ വീട്ടിലേക്ക് വന്നത് അമ്മയുടെ സ്ഥാനം തട്ടിയെടുക്കാനല്ല. അവൾ ജനിച്ചു വളർന്നത് മറ്റൊരു സാഹചര്യത്തിലാണ്. അവളുടെ ശീലങ്ങളും ചിന്തകളും അമ്മയുടേതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. അവൾ ഒരു ജോലിക്ക് പോകുന്നുണ്ട്, അതിന്റേതായ സ്ട്രെസ്സ് അവൾക്കുമുണ്ട്. അമ്മ അവളെ ഈ വീടിന്റെ മരുമകളായല്ല, മകളായി കാണാൻ ശ്രമിക്കണം. അവൾ ചെയ്യുന്ന ചെറിയ തെറ്റുകളെ വലുതാക്കി കാണിച്ച് കുറ്റപ്പെടുത്തുമ്പോൾ അമ്മ വേദനിപ്പിക്കുന്നത് അവളെ മാത്രമല്ല, എന്റെ മനസ്സിനെ കൂടിയാണ്. അമ്മയുടെയും അഞ്ജനയുടെയും വഴക്കുകൾക്കിടയിൽ കിടന്ന് ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്ന മാനസിക വിഷമം അമ്മ കാണുന്നുണ്ടോ? എനിക്ക് ഓഫീസിൽ സമാധാനമില്ല, വീട്ടിൽ വന്നാൽ അതിലും വലിയ നരകം.”

ജാനകിയമ്മ ഒന്നും മിണ്ടാതെ തല താഴ്ത്തി.

ആദർശ് അഞ്ജനയുടെ നേരെ തിരിഞ്ഞു. “അഞ്ജനാ… നീ എന്നെ സ്നേഹിച്ചാണ് ഈ ജീവിതത്തിലേക്ക് വന്നത്. ഈ വീടും എന്റെ അമ്മയും ഇപ്പോൾ നിന്റെയും കൂടിയാണ്. അമ്മയ്ക്ക് പ്രായമായി വരികയാണ്. അമ്മയുടെ ചിന്താഗതികൾ പെട്ടെന്ന് മാറ്റാൻ കഴിയില്ല. അമ്മ ചിലപ്പോൾ കുറ്റങ്ങൾ പറയുമായിരിക്കും, അത് അവരുടെ പ്രായത്തിന്റെ സഹജമായ സ്വഭാവമാണ്. നീ അതിനൊക്കെ അതേ നാണയത്തിൽ മറുപടി കൊടുക്കുമ്പോൾ പ്രശ്നങ്ങൾ കൂടുകയേ ഉള്ളൂ. അമ്മയോട് കുറച്ചുകൂടി ക്ഷമ കാണിക്കാമായിരുന്നു. നിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നു എന്ന് നീ പരാതിപ്പെടുമ്പോൾ, നീ കാരണം എന്റെ അമ്മ ഈ വീട്ടിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകുന്നു എന്ന തോന്നൽ എനിക്കുണ്ടാകുന്നുണ്ട്. ഒരു ഭാര്യ ഭർത്താവിന് നൽകേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ പിന്തുണ മാനസിക സമാധാനമാണ്. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ആറുമാസമായി എനിക്ക് അത് കിട്ടുന്നില്ല.”

അഞ്ജനയുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണീർ തുള്ളികൾ ഇറ്റുവീണു.

“നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും വിചാരിക്കുന്നത് നിങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളാണ് വലുതെന്നാണ്,” ആദർശിന്റെ ശബ്ദം ഇടറി. “പക്ഷേ ഇതിനിടയിൽ പെട്ട് ശ്വാസം മുട്ടുന്ന എന്റെ അവസ്ഥ ആരെങ്കിലും ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? രാവിലെ ഓഫീസിൽ പോകുമ്പോൾ വീട്ടിൽ എന്ത് നടക്കുമോ എന്ന ഭയം, വൈകുന്നേരം വരുമ്പോൾ ആര് ആദ്യം പരാതി പറയുമെന്ന ആശങ്ക. എനിക്ക് എന്റെ ജീവിതം തന്നെ മടുത്തുതുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് മുന്നോട്ട് പോകുന്നതെങ്കിൽ, രണ്ടുപേർക്കും എന്നെ വേണ്ടെങ്കിൽ… ഞാൻ എങ്ങോട്ടെങ്കിലും മാറി നിൽക്കാം. നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും കൂടി ഈ വീട് ഭരിച്ചോളൂ.”

ആദർശിന്റെ കണ്ണ് നിറഞ്ഞൊഴുകി. അവൻ കരയുന്നത് രണ്ടുപേരും ആദ്യമായാണ് കാണുന്നത്. എപ്പോഴും ശാന്തനായി, പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ആദർശിന്റെ ഉള്ളിലെ വേദന എത്രത്തോളമുണ്ടെന്ന് അവർക്ക് അന്നാണ് മനസ്സിലായത്.

വീട്ടിനുള്ളിൽ കടുത്ത നിശ്ശബ്ദത പടർന്നു. ജാനകിയമ്മ പതുക്കെ എഴുന്നേറ്റ് ആദർശിന്റെ അരികിലേക്ക് വന്നു. അവർ അവന്റെ തലയിൽ കൈവെച്ചു.

“മോനേ… ആദർശേ… അമ്മയോട് ക്ഷമിക്കെടാ. എനിക്ക്… എനിക്ക് എന്റെ മോൻ നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ അങ്ങനെ ഒക്കെ പെരുമാറിയത്. അവൾ വന്നതോടെ നീ എന്നെ മറക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതി. എന്റെ സ്വാർത്ഥതയായിരുന്നു അത്. എന്റെ മോനെ ഞാൻ ഇത്രത്തോളം വിഷമിപ്പിച്ചു എന്ന് ഞാൻ അറിഞ്ഞില്ല,” ജാനകിയമ്മ കരഞ്ഞു.

അഞ്ജനയും എഴുന്നേറ്റു വന്നു ആദർശിന്റെ കൈകളിൽ പിടിച്ചു. “ആദർശേട്ടാ, എന്നോടും ക്ഷമിക്കണം. ഞാൻ എന്റെ ഭാഗം മാത്രമേ ചിന്തിച്ചുള്ളൂ. നിങ്ങളുടെ മാനസികാവസ്ഥ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കിയില്ല. അമ്മേ… എന്നോട് ക്ഷമിക്കണം, ഞാൻ ഇനി അമ്മയോട് ദേഷ്യപ്പെടില്ല.”

ജാനകിയമ്മ അഞ്ജനയെ നോക്കി, അവരുടെ കണ്ണുകളിലെ കനൽ മാറി അവിടെ ഈർപ്പം നിറഞ്ഞിരുന്നു. അവർ അഞ്ജനയുടെ കൈകളിൽ പിടിച്ചു. “സാരമില്ല മോളേ… നമ്മൾ രണ്ടുപേരും അവനെ സ്നേഹിക്കുന്നവരല്ലേ? പിന്നെ നമ്മൾ എന്തിനാ പരസ്പരം ശത്രുക്കളെപ്പോലെ കാണുന്നത്? എനിക്കും തെറ്റുകൾ പറ്റിയിട്ടുണ്ട്.”

ആദർശ് രണ്ടുപേരെയും നോക്കി പുഞ്ചിരിച്ചു. അവന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് വലിയൊരു ഭാരം ഒഴിഞ്ഞുപോയതുപോലെ തോന്നി.

തീർച്ചയായും, ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങളും മാറിമറിയും എന്ന് അവൻ കരുതുന്നില്ല. ഇനിയും ചെറിയ പൊരുത്തക്കേടുകൾ ഉണ്ടായേക്കാം. എന്നാൽ പരസ്പരം മനസ്സിലാക്കാനും ക്ഷമിക്കാനും തയ്യാറായാൽ ഏത് വലിയ കൊടുങ്കാറ്റിനെയും അതിജീവിക്കാൻ കഴിയും എന്നവൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

അന്ന് രാത്രി, വളരെ നാളുകൾക്ക് ശേഷം ആ വീട്ടിൽ ഒന്നിച്ച് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അവർ അത്താഴം കഴിച്ചു. ജനലിലൂടെ വന്ന തണുത്ത കാറ്റിന് ആ വീടിന്റെ അന്തരീക്ഷം മാറ്റാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു.

✍️ആമി